बेळंकी येथील यल्लमा देवीचे महात्म्य आणि यात्रेची परंपरा जाणून घ्या
मिरज तालुक्यातील बेळंकी येथील श्री यल्लम्मा देवी हे ग्रामदैवत असून, या देवीच्या यात्रेला सुमारे ३५० वर्षांची परंपरा आहे. मार्गशीर्ष महिन्यातील कृष्ण कालाष्टमीच्या दिवशी ही यात्रा भरते, ज्याला मिरज पूर्व भागातील सर्वांत मोठी यात्रा मानले जाते.
देवीची आख्यायिका व महात्म्य
श्री यल्लम्मा देवी मूळची खटावची असून, बेळंकीतील एका भक्ताच्या प्रामाणिक भक्तीमुळे ती येथे प्रकट झाली, अशी आख्यायिका आहे. खटावला जाणे अशक्य झालेल्या त्या भक्ताला स्वप्नात दृष्टांत देऊन देवीने बेळंकीत येण्याचे संकेत दिले. त्यानंतर ओढ्यावर सापडलेल्या एका शिळेची स्थापना करण्यात आली व देवीची पूजा सुरू झाली.
गावातील पाटील व गायकवाड कुटुंबीयांच्या पुढाकाराने ३५० वर्षांपूर्वी यात्रेची सुरुवात झाली. देवीच्या कृपेमुळे तिच्या भक्तांना नवस पूर्ण होतो, असा विश्वास आहे.
यात्रेचा धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व
यात्रेच्या मुख्य दिवशी पहाटे गाव प्रदक्षिणा केली जाते आणि गावातील मानाच्या वाड्यातून देवीची ओटी भरली जाते. सायंकाळी पालखी मिरवणूक मंदिराभोवती प्रदक्षिणा घालते. या वेळी ‘उदं गं आई उदं’ च्या गजरात भक्त भंडारा व खोबर्याची उधळण करतात. मिरवणुकीनंतर “किच पडणे” हा धार्मिक विधी पार पाडला जातो.
मंदिर परिसर व विशेष परंपरा
बेळंकीच्या पूर्वेला असलेल्या श्री यल्लम्मा देवीच्या मंदिराजवळ सिद्धेश्वर, परशुराम, जुगळबाई, व मातंगी यांची मंदिरे आहेत. या मंदिराच्या परिसरात पाण्याचे कुंडही आहे. देवीचे माहेर ऐनापूर (कर्नाटक) असून श्रावण महिन्यात देवीची पालखी तेथे जाते.
यात्रेच्या वेळी देवी तीन रूपांत – बालिका, प्रौढ स्त्री, व वृद्ध महिला – भक्तांना दर्शन देते, अशी भावना भक्तांमध्ये आहे. देवीची सेवा करणाऱ्या पुजाऱ्यांची पाचवी पिढी आजही या परंपरेला पुढे नेत आहे.
आधुनिक व्यवस्थापन
यात्रा कमिटीमार्फत धार्मिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे नियोजन केले जाते. बेळंकी पंचक्रोशीतील भक्तांसाठी श्री यल्लम्मा देवी हे जागृत देवस्थान असल्याचा विश्वास आहे.
+ There are no comments
Add yours